Mythes over zonnebrandcrème ontkracht: inzichten van dr. Andrew Birnie

Mei is de maand van de huidkankerbewustwording en staat daarom in het teken van voorlichting, preventie en bewustwording over het belang van dagelijkse bescherming tegen de zon. Bij Altruist is het altijd onze missie geweest om hoogwaardige, betaalbare zonnebrandcrème voor iedereen toegankelijk te maken en het aantal gevallen van huidkanker te helpen verminderen door middel van betere voorlichting en gezondere gewoonten.

Helaas blijven er nog steeds verkeerde informatie over zonnebrandcrème de ronde doen. Deze misvattingen kunnen leiden tot verwarring, onvoldoende bescherming en onnodige risico’s.

In deze blog behandelen we enkele van de meest voorkomende misvattingen over zonnebrandcrème, beantwoord door Altruist-oprichter, dermatoloog en huidkankerchirurg dr. Andrew Birnie.

Mythe #1: Zonnebrandcrème veroorzaakt melanoom.

Onjuist.

Dit is een van de schadelijkste misvattingen die er bestaan, aangezien zonnebrandcrème juist speciaal is ontwikkeld om huidbeschadiging te voorkomen en het risico op huidkanker in het algemeen te verminderen. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat deze bewering ondersteunt. Waar komt dit idee dan vandaan?

Een groot deel van de verwarring is te wijten aan bevolkingsonderzoeken uit eerder onderzoek en de manier waarop deze werden geïnterpreteerd: er werd een direct verband gelegd tussen de toegenomen incidentie van huidkanker en het gebruik van zonnebrandcrème, terwijl geen enkel wetenschappelijk onderzoek ooit een oorzakelijk verband heeft aangetoond.

Mensen die meer tijd buiten doorbrengen, gebruiken vaker zonnebrandcrème, maar worden ook blootgesteld aan hogere niveaus van ultraviolette straling (UV). Deze blootstelling aan UV-straling is de echte oorzaak van het risico op melanoom en creëert een misleidend verband tussen het gebruik van zonnebrandcrème en hogere melanoomcijfers.

Wanneer we naar echte bevolkingsgegevens kijken, wordt het grotere plaatje duidelijk. Volgens het European Cancer Information System (2022) varieert de incidentie van melanoom aanzienlijk in Europa. Enkele van de hoogste leeftijdsgestandaardiseerde incidentiecijfers worden aangetroffen in Noord-Europese landen, waaronder Denemarken (149), Zweden (136), Nederland (114,5) en Ierland (72,9)

Tegelijkertijd rapporteert het Verenigd Koninkrijk een veel lager leeftijdsgestandaardiseerd cijfer (ASR) van 30 (Cancer Stats Data hub, n.d.). Deze variatie toont aan dat het risico op melanoom wordt beïnvloed door meerdere factoren en niet alleen door het gebruik van zonnebrandcrème.

Om dit verder te verduidelijken, legt dr. Andrew Birnie uit: 'Uit sommige bevolkingsonderzoeken blijkt dat mensen die zonnebrandcrème gebruiken vaker huidkanker lijken te krijgen. Dit valt echter grotendeels te verklaren door verstorende factoren. Deze bevindingen worden vaak in verband gebracht met het gebruik van producten met een lage SPF (minder dan SPF 15) en met het gedrag waarbij zonnebrandcrème wordt aangebracht om langer in de zon te kunnen blijven en bruin te worden. Met andere woorden, mensen die in deze gevallen zonnebrandcrème gebruikten, brachten vaak bewust meer tijd in de zon door, wat hun risico verhoogt. Het voorkomen van huidkanker en huidveroudering weegt dus zwaarder dan de onbewezen beweringen dat zonnebrandcrème schadelijk is.'

Mythe #2: Chemische zonnebrand is gevaarlijker dan minerale zonnebrand.

Een veelgehoorde bewering is dat chemische zonnefilters schadelijk zijn, terwijl minerale zonnebrandmiddelen als veiliger worden beschouwd. Deze mythe is echter gebaseerd op een misvatting en niet op wetenschappelijk bewijs. De verwarring begint bij het woord ‘chemisch’. In werkelijkheid bestaat alles uit chemische stoffen, inclusief water en mineralen die in zonnebrandmiddelen worden gebruikt, zoals zinkoxide. Met ‘chemische filters’ worden simpelweg organische UV-filters bedoeld die UV-straling absorberen, terwijl minerale zonnebrandmiddelen gebruikmaken van fysische filters die UV-licht weerkaatsen.

Dit onderscheid is in marketing en op sociale media te veel vereenvoudigd, wat leidt tot de perceptie dat ‘chemisch’ automatisch giftig betekent.

Dr. Andrew Birnie legt uit: ‘Bij het kopen van een zonnebrandcrème hoef je niet te kiezen tussen minerale en chemische UV-filters, want de beste aanpak is om ze te combineren.

Minerale filters zoals titaandioxide bieden breedspectrumbescherming en worden nauwelijks door het lichaam opgenomen. Op zichzelf is het echter niet mogelijk om dezelfde elegante formules te verkrijgen met voldoende hoge UVA-bescherming die we in moderne zonnebrandmiddelen kunnen bieden. Dat is waar organische (“chemische”) filters een belangrijke rol spelen. Ze bieden lichtere texturen, meer cosmetisch comfort en aanvullende dekking over het hele UV-spectrum.

Bij Altruist maken we daarom gebruik van hybride combinaties van minerale en chemische filters, omdat deze het beste van twee werelden bieden: optimale bescherming, een goede huidverdraagzaamheid en een textuur die mensen ook echt graag gebruiken. Uiteindelijk is de beste zonnebrandcrème degene die je ook daadwerkelijk consequent aanbrengt. In onze formules gebruiken we octocryleen. Dit wordt altijd in concentraties van minder dan 5% toegepast, voornamelijk om sensorische en formuleringstechnische redenen. Dit ligt ruim onder het door de EU goedgekeurde maximum van 14,6%. Volgens het Wetenschappelijk Comité voor consumentenveiligheid (SCCS) wordt octocryleen als veilig beschouwd voor gebruik in cosmetische producten wanneer het binnen de goedgekeurde limieten wordt gebruikt. Het is ook uitgebreid onderzocht vanuit toxicologisch perspectief en er is geen wetenschappelijk bewijs dat het in verband brengt met huidkanker. De bezorgdheid hierover is dus grotendeels gebaseerd op misvattingen in plaats van op regelgevend of klinisch bewijs.'

Mythe #3: Zonnebrandcrème is alleen nodig in de zomer.

Onjuist.

Voor veel mensen wordt zonnebrandcrème nog steeds gezien als iets dat je alleen smeert op warme, zonnige dagen of als je naar het strand gaat. Zodra de temperatuur daalt of de zon minder fel schijnt, verdwijnt het vaak uit de dagelijkse routine.

Dr. Andrew Birnie legt uit: 'Het idee dat zonnebrandcrème alleen in de zomer nodig is, is een veel voorkomende misvatting. In werkelijkheid moet je zonnebrandcrème gebruiken zodra je langer dan ongeveer 15 minuten in het daglicht buiten bent. UV-straling is het hele jaar door aanwezig, niet alleen op zonnige dagen. UVA is de belangrijkste oorzaak van huidveroudering en kan zelfs door wolken en glas heen dringen, wat betekent dat je er nog steeds aan wordt blootgesteld als je in de auto zit of bij een raam. UVB is verantwoordelijk voor zonnebrand en is sterker in de zomer. Als je je echter alleen op UVB richt, zie je de schade over het hoofd die door blootstelling aan UVA wordt veroorzaakt. Idealiter zou zonnebrandcrème het hele jaar door deel moeten uitmaken van je routine. Persoonlijk breng ik elke ochtend zonder uitzondering een gezichtszonnebrandcrème aan, in ieder geval van maart tot oktober. Mijn eigen gewoonte is om SPF 30 te gebruiken als vochtinbrengende crème na het scheren en deze vervolgens uit te smeren over het gezicht, de oren en de hals. Als we mensen zover kunnen krijgen dat ze SPF in hun dagelijkse routine opnemen, net zoals tandenpoetsen, dan hebben we de belangrijkste strijd op het gebied van dermatologische preventie gewonnen.'

Mythe #4: Als je het ’s ochtends aanbrengt, ben je de hele dag beschermd.

Niet waar.

Veel mensen denken dat het aanbrengen van zonnebrandcrème ’s ochtends voldoende is om de rest van de dag beschermd te blijven. In werkelijkheid werkt zonnebrandcrème niet zo.

Dr. Andrew Birnie zegt: 'Zonnebrandcrème blijft niet de hele dag werkzaam; idealiter moet je het om de twee uur opnieuw aanbrengen als je buiten bent, om voldoende bescherming te behouden. Dit is vooral belangrijk op warme, zonnige dagen, wanneer de UVB-straling sterker is en het risico op zonnebrand toeneemt.

Een van de meest voorkomende fouten die mensen maken, is dat ze in de eerste plaats te weinig zonnebrandcrème aanbrengen. De aanbevolen hoeveelheid is vrij royaal, ongeveer 2 mg per cm² huid, maar de meeste mensen gebruiken aanzienlijk minder, waardoor de beschermingsgraad afneemt. Andere plekken die vaak over het hoofd worden gezien, zijn de oren, de nek, het decolleté en de rug van de handen.

Zonnebrandcrème kan verdwijnen door zweten, zwemmen of gewoon door dagelijkse activiteiten, en UV-filters kunnen na verloop van tijd afbreken wanneer ze worden blootgesteld aan zonlicht. Als je de crème niet om de twee uur of na het zwemmen opnieuw aanbrengt, neemt het beschermingsniveau aanzienlijk af. Een andere veel voorkomende misvatting is dat het gebruik van een hoge SPF het opnieuw aanbrengen overbodig maakt. Dat is niet het geval. SPF geeft het beschermingsniveau aan op het moment van aanbrengen, niet hoe lang het blijft werken.'

Mythe #5: Betaalbare zonnebrandcrème is van slechte kwaliteit.

Onjuist.

Er bestaat een algemene opvatting dat goedkopere zonnebrandmiddelen minder effectief zijn of van mindere kwaliteit. Voor veel consumenten wordt de prijs vaak gezien als een graadmeter voor kwaliteit: hoe hoger de prijs, hoe beter het product moet zijn.

Als het om zonnebrandcrème gaat, is deze aanname niet per se waar.

Dr. Andrew Birnie verteld|: 'Ik begrijp die perceptie volkomen. En eigenlijk is een zekere mate van scepsis gezond. Maar het antwoord is vrij simpel: kijk naar de ingrediënten en de resultaten. Bij Altruist gebruiken we dezelfde hoogwaardige, door de EU goedgekeurde UV-filters als veel premium merken. Alle zonnebrandmiddelen die in Europa worden verkocht, moeten voldoen aan strenge wettelijke normen voor veiligheid en effectiviteit, dus een lagere prijs betekent niet minder bescherming. Het verschil zit hem in waar we niet aan uitgeven. We investeren niet in reclamecampagnes van miljoenen ponden, we betalen niet voor aanbevelingen door beroemdheden of beeldrechten, en ten slotte richten we ons niet op luxe winkelomgevingen. Die besparingen worden direct doorberekend aan de klant.

Tegelijkertijd staat mijn professionele reputatie op het spel bij elk product. Als dermatoloog en chirurg gespecialiseerd in huidkanker kan ik het me niet veroorloven om concessies te doen aan de kwaliteit. Het doel is om hoogwaardige, effectieve zonbescherming toegankelijk te maken, niet exclusief.'

Kort samengevat

We hopen dat deze blog je heeft geholpen om je meer bewust te worden van veelvoorkomende mythes over zonnebrandcrème en de verkeerde informatie die online de ronde doet. Ons doel is om je aan te moedigen kritischer om te gaan met wat je leest en hoort, en je te richten op feiten in plaats van aannames. 

Hier zijn enkele belangrijke tips voor veilig zonnen die u elke dag in gedachten moet houden:

Gebruik dagelijks zonnebrandcrème op blootgestelde huid, vooral op het gezicht, de hals en de handen.
Breng de crème om de twee uur opnieuw aan wanneer u buiten bent.
Vergeet de vaak over het hoofd geziene zones niet, zoals de oren, het decolleté en de rug van de handen.
Zoek de schaduw op tijdens de uren dat de zon het sterkst is (tussen 12.00 en 15.00 uur).

Blijf beschermd.

Team Altruist

Geraadpleegde bronnen:

ECIS - European Cancer Information System | ECIS - European Cancer Information System. (z.j.). https://ecis.jrc.ec.europa.eu/
Cancer Stats Data Hub. (n.d.). https://crukcancerintelligence.shinyapps.io/CancerStatsDataHub/_w_c78599a6292d40aca7588898b929c5cc/? _inputs_&nav=%22Incidence%20Breakdowns%20and%20Trends%22&app_select_CancerSite=%22Melanoma%20Skin%20Cancer%22&app_select_Country=%22United%20Kingdom%22 
Autier, P. (2000). Bieden zonnebrandmiddelen met een hoge beschermingsfactor bescherming tegen melanoom? Western Journal of Medicine, 173(1), 58. https://doi.org/10.1136/ewjm.173.1.58